Bu yazıda yazar internetin kişi ile ilişkisi konusundaki iç çelişkilerini satırlara dökecektir.
Kısa bir önbilgi olarak şunu yazayım: sorunun ortaya çıkması, NCR’ın Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de düzenlediği “Self-Service” toplantısı.

NCR CEO’su Bill Nuti’nin iş potansiyelindeki değişim ve artışa ilişkin uzun konuşmasının ardından gelen bölümde Dr. Jonas Ridderstråle, gelişen teknolojinin yarattığı yeni dünya düzeni hakkında çarpıcı bir konuşma yaptı.

Ne kadar çarpıcı olduğunu anlamanız için bir örnek aktarayım: En ön sırada oturan, muhtemelen bir üst düzey yöneticiye “Sana bütün olanakları sunsak bir yılda kaç tane çocuk yapabilirsin? Patronundan iznini de alacağım” diye sordu. Arkasından bir yılda ortalama 300 çocuk yapma kapasitesi olmasına karşın bir kadının sadece  1,3 çocuk yapabildiğine geçti. Nihai sonuç ise, kadınların yapıları gereği daha seçici ve satın alma kararları üzerinde daha etkili olduğuydu.

Bunun yanında biraz daha sönük kalsa da Ridderstråle’in, kişiye özel ile genel bir mecra olan internette kişiselleştirilebilen arasında yaptığı kıyaslama da oldukça ilgi çekiciydi. Benim anladığım, internet üzerinde yapılan işlerde adınıza özel, kişisel gibi terimler kullanılsa da aslında siz, uygulanan iş modeli açısından belirli bir grubun parçası olarak değer taşıyorsunuz ve uygulanan sistemde bir numaradan fazlası değilsiniz. Üzülmenizi istemem ama durum bu.
Bünyeniz reddediyorsa, telefon bankacılığında kredi kartı işlemi yapmaya kalkın sizden ne isteyecek: kredi kartı numaranızı tabii.

İşletim sisteminizi açmak için kullandığınız kullanıcı adınızı, kendi adınız, Darth Vader ya da Luc Skywalker yapmanız kimsenin umurunda. Büyük bir şirkette genel müdür yardımcısı olan bir arkadaşım, Highlander kullanıyordu. Benim takıntım ise, elf’ler. Size hayallerinizin dünyasını oluşturma imkanı sunan internetin ve dijital dünyanın diğer yüzü bu.

Vatandaşlık numaranızı çipli kartınızdan okutmak ya da en azından tuşlamak yerine nüfus kağıdınızın fotokopisini çekerek kullanabildiğiniz için farkında olmayabilirsiniz ama gerçek bu.
Daha basit ve yaygın bir örnek olan Mavi Akbil’de plastik parçasının üzerine yalandan adınızı yazsalar da para ödediğinizde aldığınızın makbuzun üzerinde sadece bir numara var.
Asıl kişiye özel uygulama yani bankaya kredi almaya gittiğinizde önünüzü çay konulup çoluğun çocuğun nasıl olduğunun sorulması, bir daha geri gelmemek üzere tarih olmuş durumda. Bazı küçük yerlerde bunun örnekleri görülse de, onlar cnbc-e’deki Ghostwhisperer’da olduğu gibi öldüğünün farkında olmayıp hala buralarda dolananlar. İstisna bulmaya çalışmayın, kaide bozulmaz.

Bunun yaralarını sarmak için kişiselleştirmenin ve özellikle Web 2.0 ile Web 3.0 teknolojilerinin bu konuda açabileceği ufukların farkına varmak gerekiyor. Ancak buna bir boşluktan sonra geçeceğiz. Gelecek yazıda gerçek dünyadaki bir sosyal topluluk örneği ile devam edeceğiz.

Asım İshakoğlu